Kayıtdışına Karşı bir mücadele önerisi

Türk-İş, kayıt dışı istihdamla mücadele için bir ''ulusal komite'' oluşturulmasını ve komitenin önüne 3 yıllık ''mücadele süresi'' koymasını önerdi. Konfederasyon, bu süre içerisinde kendi başvurusuyla kayıt altına giren iş yeri ve işletmelere bazı olanaklar sağlanması ve sendikaya üyeliğin zorunlu olması gerektiğini belirtti.

 
Türk-İş tarafından hazırlanan Kayıt Dışı İstihdamla Mücadele Raporu'nda, kayıt dışı istihdamın, her şeyden önce sosyal güvenlik sisteminin etkinliğini bozduğu ifade edildi. Raporda, kayıt dışı istihdamın, çalışanların gerekli vasıflara sahip olmaması ve asgari yaş haddi (çocuk çalıştırma), asgari ücret, fazla mesai, iş yeri standartları işçi sağlığı ve güvenliği gibi konulardaki düzenlemelere uyulmaması anlamına geldiği vurgulandı.

Kayıt dışı istihdamın bir diğer yönünün de kayıt dışı çalışanların sendikal haklardan yoksun kalması olduğu ifade edilen raporda, ''Çeşitli gerekçelerle kayıt dışı çalışmak zorunda kalanlar, sendikasız, sosyal güvenlik kapsamı dışında sağlıksız ortamlarda, iş yeri ve iş güvenliği olmadan, pazarlık gücünden yoksun ve korumasız, istismara açık olarak çalışmak zorunda kalmaktadırlar'' denildi.

Kayıt dışı istihdamın önlenebilmesi için atılması gereken bazı adımlar olduğuna işaret edilen raporda, özellikle maliyetleri istihdam vergileri yönünden azaltıcı adımların, işverenlerin kayıt dışı istihdama yönelik eğilimini bir ölçüde azaltacağı ifade edildi. Raporda, bu amaçla işçi ücretlerinden yapılan gelir vergisi ve sosyal sigorta prim kesinti oranlarının çeşitli biçimlerde azaltılmasının kayıt dışı istihdamı bir ölçüde zayıflatacağı kaydedildi.

Kayıt dışı istihdama yönelik yaptırımın artırılmasının önemine işaret edilen raporda, yaptırımların uygulanabilmesi için devletin bu alandaki denetimini artırması gerektiği belirtildi. Raporda, mevzuatın basitleştirilmesinin, en azından bazı işverenlerin kayıt dışı çalışma eğilimini zayıflatacağı görüşüne yer verildi.

Hükümetin, kayıt dışı istihdamla mücadelede sendikalarla yakın bir işbirliği gerçekleştirmesi gerektiği vurgulanan raporda, özellikle kayıt dışı istihdam edilen işçilerin belirlenmesinde ve devletin yetkili birimlerinin bu konuda bilgilendirilmesinde, sendikalar ile yapılacak işbirliğinin büyük katkısı olacağı belirtildi.

    
ULUSAL EYLEM PLANI

Raporda, Türk-İş'in, kaçak işçilikle mücadeleye büyük önem verdiği, kaçak işçilik ve kaçak işçilikle mücadele konusunda tüm sosyal tarafların katılımıyla bir ''ulusal eylem planı'' hazırlanması ve kayıt dışı istihdama yönelik mücadelenin çok yönlü bir bütünsellik içinde sürekli hale getirilmesi gerektiği ifade edildi.

Kayıt dışı istihdamla mücadele için hükümetle birlikte tüm sosyal tarafların katılacağı bir ''ulusal komite'' oluşturulmasının bu açıdan önem taşıdığı vurgulanan raporda, oluşturulacak Ulusal Komite'de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, DPT Müsteşarlığı, SGK Başkanlığı, Türk-İş ve TİSK gibi sosyal taraflar, TOBB, TESK, TZOB, TÜRMOB, Türkiye Müteahitler Birliği gibi ilgili kuruluşlar ile ILO gibi kurum ve kuruluşların yer alması gerektiği kaydedildi.
    
Raporda, oluşturulacak komitenin kayıt dışı istihdamla mücadele konusunda önüne 3 yıllık ''mücadele süresi'' koyması ve bu süre sonunda kayıt dışı istihdamın yüzde 5-10 gibi kabul edilebilir bir seviyeye indirilmesi gerektiği belirtildi.

Bu mücadelenin, siyasi kararlılık, işçi ve işveren sendikaları başta olmak üzere sosyal bileşenler ile işbirliği ve tam istihdamı amaç edinip buna uygun politikalar üretme ilkelerine dayanması gerektiği vurgulanan raporda, komitenin kayıt dışı istihdamla mücadelesinde dikkate alması gereken esaslar şu şekilde sıralandı:

Mücadele süresi içinde denetim birim ve elemanları, kayıt dışı iş yeri/işletmeleri belirlemeye ve kayıt altına almaya yönelmeli.

Mücadele süresi içinde tüm denetim birim ve elemanları bir merkez tarafından yönetilmeli.

Mücadele süresinde resmi denetim elemanlarına ilave olarak (trafik denetimlerinde olduğu gibi) gönüllü müfettişler oluşturulmalı.

Mücadele süresi içinde kendi başvurusu ile kayıt altına giren iş yeri/işletmeler bu tarihten itibaren 3 yıl süre ile gözetim altında tutulmalı ve bu süre içinde yanıltıcı ve kayıt dışı bir eylemde bulunmamak koşulu ile kayıt altına girdikleri tarihten öncesi eylemleri nedeniyle cezalandırılmamalı.

Kendi başvurusu ile kayıt altına giren iş yeri/işletmeler gözetim süresi içinde belirlenecek bazı muafiyet ve istisnalardan yararlanmalı.

Kayıt altına alma oranına ve kayıtlı istihdam artışına bağlı olarak (kayıt altına alınan çalışanlardan sağlanacak yeni prim gelirleri de dikkate alınarak) vergi ve sosyal güvenlik prim oranlarında indirime gidilmeli. Bu indirimlerden yalnızca çalışanları örgütlü ve toplu iş sözleşmesi olan iş yeri/işletmeler yararlanabilmeli.

2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nda yapılacak değişiklikler ile işsizlerin bir süre ile sınırlı olmadan sendika üyesi olmaları sağlanmalı, işçi emeklilerinin sendika üyesi olabilmeleri veya derneklerinin sendika haline gelmesi ve konfederasyonlara üye olmasına imkan tanınmalı, mücadele süresince sendika üyeliği zorunlu olmalı, işe girişte sendikaya üyelik aranmalı.

 
21/02/2008